LS Trần Minh Hùng trả lời báo tuổi trẻ về các câu hỏi của khán giả

Câu1: Tôi ở phường Phú Thọ, Thủ Dầu Một, Bình Dương cũ, được bố cho đất và đã táchsổ đỏ, tôi đăng ký lên 100m thổ cư nợ, đến tháng 2/2021 có nộp hồ sơ để xóa nợđể hưởng chính sách giảm giá, có biên nhận hồ sơ, nhưng do dịch bệnh nên cơquan phụ trách chưa trả lời, nên chưa hoàn tất được. Nay nhà nước có chủ trươnggiảm 70% và chỉ đóng 30% khi lên thổ cư. Xin hỏi nếu tôi xóa nợ thì có đươc hưởngchính sách này không ạ. Nếu không thì phải đóng 100% theo giá thị trường, hiệnlà TPTHCM đúng không ạ, thửa đất là vị trí 2 của đường Lê Hồng Phong, theothông báo thuế, vậy phải đóng xóa nợ là bao nhiêu?

Trả lời:

Trường hợp của anh/chị cần phânbiệt rõ về bản chất pháp lý để tránh nhầm lẫn giữa hai cơ chế hoàn toàn khácnhau là “chuyển mục đích sử dụng đất” và “xóa nợ tiền sử dụng đất”. Theo thôngtin anh/chị cung cấp, thửa đất đã được tách sổ, đã được công nhận 100m² đất ởnhưng thuộc diện “ghi nợ tiền sử dụng đất”. Như vậy, nghĩa vụ tài chính đã phátsinh từ thời điểm được công nhận đất ở trước đây, chỉ là Nhà nước cho phép chậmnộp (ghi nợ), chứ không phải hiện nay anh/chị mới thực hiện thủ tục chuyển mụcđích sử dụng đất. Do đó, chính sách hiện nay về việc “giảm 70%, chỉ nộp 30% tiềnsử dụng đất” theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Nghị quyết 254/2025/QH15 chỉáp dụng đối với các trường hợp đang làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất từđất nông nghiệp sang đất ở và đáp ứng các điều kiện luật định, tức là áp dụng tạithời điểm phát sinh nghĩa vụ tài chính mới. Trong khi đó, trường hợp của anh/chịlà thực hiện nghĩa vụ tài chính đã phát sinh trước đó nên về nguyên tắc sẽkhông được áp dụng chính sách giảm này; việc anh/chị đã nộp hồ sơ xin xóa nợ từtháng 02/2021 nhưng chưa được giải quyết do ảnh hưởng của dịch bệnh cũng khônglàm thay đổi bản chất pháp lý của khoản nợ, cũng không làm phát sinh quyền đượcáp dụng chính sách mới nếu pháp luật không có quy định chuyển tiếp cụ thể.

Đối với nghĩa vụ tài chính khixóa nợ, pháp luật quy định nếu người sử dụng đất thanh toán trong thời hạn đượchưởng ưu đãi thì có thể được tính theo mức giá tại thời điểm ghi nợ; ngược lại,nếu thanh toán sau thời hạn này thì phải nộp theo giá đất tại thời điểm trả nợ.Trên thực tế, đa số các trường hợp hiện nay đều đã quá thời hạn ưu đãi nên khixóa nợ sẽ phải xác định lại tiền sử dụng đất theo giá đất hiện hành do cơ quannhà nước có thẩm quyền ban hành. Giá đất này không phải là giá thị trường tự domà là giá trong bảng giá đất và hệ số điều chỉnh do Ủy ban nhân dân cấp có thẩmquyền ban hành tại thời điểm tính thu; trường hợp khu vực của anh/chị đã thuộcđịa bàn quản lý mới thì sẽ áp dụng bảng giá đất tương ứng của TP.HCM tại thờiđiểm cơ quan thuế xác định nghĩa vụ tài chính, đồng thời căn cứ vị trí cụ thể củathửa đất (vị trí 2 đường Lê Hồng Phong như thông báo thuế).

Về cách tính, về nguyên tắcanh/chị phải nộp tiền sử dụng đất bằng phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đấtcủa loại đất trước khi được công nhận, nhân với diện tích 100m² và thường là100% khoản chênh lệch này nếu không còn ưu đãi. Do đó, có thể hiểu một cách thựctế là anh/chị phải nộp theo mức giá đất hiện hành do Nhà nước quy định chứkhông phải mức 30%. Số tiền cụ thể bao nhiêu sẽ do cơ quan thuế tính toán vàthông báo chính thức, vì còn phụ thuộc vào bảng giá đất và hệ số điều chỉnh tạithời điểm giải quyết hồ sơ.

Như vậy, trường hợp của anh/chịkhông được hưởng chính sách giảm 70% – nộp 30% vì không phải là chuyển mục đíchsử dụng đất mới, mà là xóa nợ nghĩa vụ tài chính đã phát sinh trước đó; khi xóanợ sẽ phải nộp theo giá đất hiện hành do Nhà nước quy định. Trường hợp anh/chịcó biên nhận hồ sơ từ năm 2021, nếu cho rằng việc chậm giải quyết hoàn toàn docơ quan nhà nước thì có thể làm đơn kiến nghị đề nghị xem xét áp dụng cơ chế cólợi hơn, tuy nhiên việc này không đương nhiên được chấp nhận mà phụ thuộc vàoviệc xem xét cụ thể của cơ quan có thẩm quyền.

Câu 2: Xin chào BBTBáo Tuổi Trẻ và Ban Tư Vấn Pháp Luật

Tôi là chủ hộ HKDngành phân phối hàng hóa và vừa chuyển sang thuế kê khai từ 1/1/2026. HKD củatôi là cá thể và chỉ có mình tôi làm việc, không thuê nhân viên. Tôi theo dõivăn bản quy định Pháp luật thì chủ hộ HKD chuyển sang phương pháp thuế kê khaisẽ đóng BHXH bắt buộc. Trong tháng 1/2026 Tôi có đến trực tiếp BHXH để xin hướngdẫn thì được hướng dẫn ghi tờ khai xin cấp mã đơn vị cho HKD. Đến cuối tháng2/2026 tôi được thông báo tra cứu mã đơn vị trên web dichvucongbaohiemxahoi vàcó mã 2 chữ đầu là KQ, và cán bộ hướng dẫn mua chữ kí số để đăng nhập vàodichvucongbaohiemxahoi để khai tăng giảm. Do sự cố về sức khỏe, không thể tiếptục kinh doanh, tôi có xin giải thể HKD vào ngày 6/3/2026. Tôi có quay lại BHXHđể xin đóng mã/chi phí (nếu có) thì được cán bộ giải thích không cần đóng mã vàdo tôi chưa đăng nhập khai tăng giảm nên không đóng chi phí gì. Tôi có hỏi có cầngiấy xác nhận hay không, vì sợ sau này nếu tôi kinh doanh lại thì bị truy thu.Cán bộ xác nhận lại là: không truy thu vì đã nghỉ kinh doanh, chưa khai báo giảm,nghỉ rồi thì thôi. Và cũng không có thủ thục đóng mã/hoặc giấy tờ xác nhận gì.Tôi kính nhờ Ban tư vấn Pháp luật tư vấn là: cán bộ hướng dẫn đã đúng quy địnhchưa và sau này tôi không phải bị truy thu/phạt chi phí nào hay không.

Tôi xin cảm ơn rấtnhiều!

Kiệt.

Trả lời:

Trường hợp của anh Kiệt cần đượcđánh giá theo quy định hiện hành của Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Theo luật này,đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã được mở rộng, trong đó có chủ hộ kinh doanhtheo lộ trình quản lý; tuy nhiên, nghĩa vụ tham gia BHXH không phát sinh mộtcách tự động chỉ vì có đăng ký hộ kinh doanh hoặc được cấp mã đơn vị, mà phải gắnvới việc đăng ký tham gia và phát sinh hồ sơ đóng cụ thể trên hệ thống của cơquan BHXH.

Về nguyên tắc quản lý, cơ quanBHXH thực hiện theo các bước: cấp mã đơn vị, sau đó người tham gia thực hiện kêkhai tham gia BHXH (khai tăng), từ đó hệ thống mới ghi nhận và phát sinh nghĩavụ đóng. Như vậy, việc anh được cấp mã đơn vị (mã KQ) chỉ là bước quản lý ban đầu,chưa làm phát sinh nghĩa vụ tài chính; nghĩa vụ đóng chỉ hình thành khi anh thựchiện kê khai tham gia và được cơ quan BHXH ghi nhận.

Đối chiếu với trường hợp cụ thể,anh đã được cấp mã đơn vị nhưng chưa đăng nhập hệ thống, chưa thực hiện khaităng, chưa phát sinh bất kỳ hồ sơ tham gia BHXH nào, sau đó đã làm thủ tục giảithể hộ kinh doanh vào ngày 06/3/2026. Với tình trạng này, về bản chất pháp lýcó thể xác định là chưa phát sinh quan hệ tham gia BHXH, đồng nghĩa với việcchưa phát sinh nghĩa vụ đóng. Vì vậy, việc cán bộ BHXH hướng dẫn rằng anh khôngcần đóng chi phí và không bị truy thu do chưa khai tăng là phù hợp quy định vàđúng với thực tiễn quản lý hiện nay.

Về lo ngại sau này có bị truythu hoặc xử phạt hay không, cần lưu ý rằng cơ quan BHXH chỉ có căn cứ truy thukhi có dữ liệu thể hiện đã phát sinh nghĩa vụ tham gia nhưng chưa thực hiện.Trong khi đó, trường hợp của anh không có dữ liệu khai tăng trên hệ thống, khôngcó thông báo đóng tiền từ cơ quan BHXH, đồng thời đã chấm dứt hoạt động hộ kinhdoanh, nên không có cơ sở pháp lý để truy thu hay xử phạt. Việc không có thủ tục“đóng mã” hoặc không cấp giấy xác nhận riêng cũng là thực tế phổ biến, vì khichưa phát sinh tham gia thì không có nghĩa vụ để phải chấm dứt.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toànpháp lý về sau, đặc biệt nếu anh có đăng ký kinh doanh lại, anh nên lưu giữ đầyđủ các tài liệu liên quan như giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh, thông tinmã đơn vị đã được cấp và giấy tờ giải thể. Ngoài ra, anh có thể chủ động gửivăn bản đề nghị cơ quan BHXH xác nhận tình trạng “chưa phát sinh nghĩa vụ thamgia BHXH” để làm căn cứ lưu trữ, dù pháp luật không bắt buộc phải có xác nhậnnày.

Câu 3: Hiện tại tôivà chồng, không chung sống với nhau đã hơn 13 năm. Nay tôi muốn làm đơn ly hônđơn phương, mà không có thông tin và giấy tờ gì, cũng không liên lạc được từphía anh ta. Trên VNeID đã tích hợp tình trạng hôn nhân " ĐÃ CÓ VỢ CHỒNG". Tôi muốn ly hôn phải làm thủ tục thế nào là hợp lí ạ? Chúng tôi không có conchung, không có tài sản chung. Giấy kết hôn tôi không giữ, giờ tôi muốn ly hônđơn phương có được không ạ?

Mong được sự phản hồi từ pháp luật Xin cảm ơn!

Trả lời:

Trường hợp của chị có thể giảiquyết bằng ly hôn đơn phương, dù không còn giữ giấy tờ và không liên lạc được vớichồng. Tuy nhiên, cần thực hiện đúng trình tự theo Luật Hôn nhân và Gia đình2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 để Tòa án có căn cứ thụ lý.

Trước hết, về quyền yêu cầu lyhôn: pháp luật cho phép một bên vợ hoặc chồng được quyền đơn phương ly hôn khihôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài. Việchai người đã không chung sống hơn 13 năm, không liên lạc được là căn cứ rất đểTòa án xem xét chấp nhận yêu cầu ly hôn.

Về hồ sơ, dù chị không còn giấytờ, vẫn có thể thực hiện theo hướng sau: chị làm đơn khởi kiện ly hôn đơnphương gửi Tòa án nhân dân khu vực nơi chồng chị cư trú cuối cùng mà chị biết.Trong hồ sơ, chị cần có bản sao CCCD của mình; đối với giấy đăng ký kết hôn, dokhông giữ bản chính, chị có thể đến UBND nơi đã đăng ký kết hôn trước đây đểxin trích lục bản sao. Đây là giấy tờ thay thế hợp pháp. Trường hợp không nhớchính xác nơi đăng ký, có thể tra cứu theo hộ khẩu cũ hoặc đề nghị cơ quan hộ tịchhỗ trợ xác minh.

Đối với thông tin của chồng, dùkhông liên lạc được, chị vẫn cần cung cấp những thông tin cuối cùng mà mình biếtnhư: họ tên, năm sinh, nơi cư trú trước đây. Nếu không xác định được nơi ở hiệntại, chị trình bày rõ trong đơn để Tòa án xem xét theo thủ tục vắng mặt hoặcniêm yết, thông báo tìm kiếm theo quy định tố tụng. Hoặc trường hợp của chị cũngcó thể làm tủ tục tuyên bố ông ấy mất tích sau đó chị làm thủ tục đơn phương lyhôn theo quy định chung.

Về việc chị đã có thông tintình trạng hôn nhân trên VNeID hiển thị “đã có vợ/chồng”, đây chỉ là dữ liệu quảnlý hành chính, không thay thế giấy đăng ký kết hôn trong hồ sơ tố tụng, nên vẫncần trích lục giấy kết hôn như đã nêu.

Câu 4: Tôi muốn đượctư vấn pháp luật về Hồ sơ – Thủ tục để xin cấp sổ hồng như sau:

Gia đình tôi cư ngụở quận 5 (cũ) TPHCM từ những năm 1960, đến năm 1999 đã được UBND quận 5 cấpphép xây lại nhà nhưng chưa xong thủ tục hoàn công để ra Sổ hồng. Hiện ba và mátôi đã mất và không có Di chúc để lại. Anh em tôi (8 người) muốn làm thủ tục đểxin cấp Sổ hồng, rất mong được tư vấn cụ thể và chi tiết các hồ sơ cần chuẩn bịvà các bước tiến hành để hoàn thành việc này. Trân trọng kính chào

Trả lời:

Trường hợp của gia đình anh chịcần tiến hành theo trình tự pháp luật như sau: trước hết, vì căn nhà đã đượcUBND quận 5 cấp phép xây dựng lại từ năm 1999 nhưng chưa hoàn công, nên muốnxin cấp giấy chứng nhận phải hoàn tất thủ tục hoàn công.

Do ba mẹ không để lại di chúcnên di sản sẽ được chia theo pháp luật. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng,cha mẹ và các con của người chết; tuy nhiên, chỉ những người còn sống tại thờiđiểm mở thừa kế mới có quyền hưởng di sản. Vì vậy, nếu tại thời điểm ba mẹanh/chị qua đời mà ông bà nội, ngoại đã mất thì những người thừa kế thực tế chỉcòn lại 8 anh chị em; còn nếu ông bà còn sống thì sẽ cùng tham gia thừa kế.Trên cơ sở đó, tất cả những người thừa kế phải đến tổ chức công chứng để lậpvăn bản thỏa thuận cử một hoặc một vài người đại diện đứng ra hoàn tất thủ tụchoàn công. Văn bản này cần được công chứng để có giá trị pháp lý.

Hồ sơ gồm giấy chứng tử của ba mẹ, chứng tứ củaông bà nội ngoại nếu đã chết, giấy tờ chứng minh quan hệ (giấy khai sinh), giấytờ về nguồn gốc nhà đất (giấy phép xây dựng năm 1999, giấy tờ sử dụng đất trướcđây nếu có)….và giấy tờ tùy thân.

Sau khi có văn bản thỏa thuận,người được cử sẽ tiến hành hồ sơ hoàn công gồm giấy phép xây dựng, bản vẽ thiếtkế, biên bản nghiệm thu công trình, hồ sơ hoàn công do đơn vị thi công lập. Cơquan có thẩm quyền sẽ kiểm tra, xác minh thực tế, đối chiếu quy hoạch và thôngbáo nghĩa vụ tài chính (nếu có) trước khi công nhận. Về nghĩa vụ tài chính, cóthể phát sinh lệ phí trước bạ, tiền sử dụng đất (trong trường hợp chưa đượccông nhận trước đây), phí đo vẽ, phí cấp giấy….

Khi hoàn công xong, gia đình tiếp tục làm thủ tục khai nhận di sản thừa kếtheo quy định pháp luật tại cơ quan công chứng.